|
|
 |
 |
|
|
१ आदिपर्व.jpg)
॥ श्रीः ॥
1.96. अध्यायः 096
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Topics
शकुन्तलाया दुष्यन्तं प्रति प्रेषयितुं कण्वकृत उपदेशः॥ 1 ॥ हास्तिनपुरगमनविषयेकण्वशकुन्तलासर्वदमनानां विवादः॥ 2 ॥ कण्वेन स्वशिष्यद्वारा शकुन्तलासर्वदमनयोर्हास्तिनपुरप्रेषणम्॥ 3 ॥ पुरप्रवेशान्निर्विण्णैः शिष्यैः कण्वाश्रमं प्रति निवर्तनम्॥ 4 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Text
वैशम्पायन उवाच। 1-96-0x(603)(4161)
तं कुमारमृषिर्दृष्ट्वा कर्म चास्यातिमानुषम्।
समयो यौवराज्याय इत्यनुध्याय स द्विजः॥ 1-96-1(4162)
`शकुन्तलां समाहूय कण्वो वचनमब्रवीत्। 1-96-2(4163)
कण्व उवाच।
शृणु भद्रे मम सुते मम वाक्यं शुचिस्मिते॥ 1-96-2x(604)
पतिव्रतानां नारीणां विशिष्टमिति चोच्यते।
पतिशुश्रूषणं पूर्वं मनोवाक्कायचेष्टितैः॥ 1-96-3(4164)
अनुज्ञाता मया पूर्वं पूजयैतद्व्रतं तव।
एतेनैव च वृत्तेन पुण्याँल्लोकानवाप्य च॥ 1-96-4(4165)
तस्यान्ते मानुषे लोके विशिष्टां तप्स्यसे श्रियम्।
तस्माद्भद्रेऽद्य यातव्यं समीपं पौरवस्य ह॥ 1-96-5(4166)
स्वयं नायाति मत्वा ते गतं कालं शुचिस्मिते।
गत्वाऽऽराधय राजानं दुष्यन्तं हितकाम्यया॥ 1-96-6(4167)
दौष्यन्तिं यौवराज्यस्थं दृष्ट्वा प्रीतिमवाप्स्यसि।
देवतानां गुरूणां च क्षत्रियाणां च भामिनि॥ 1-96-7(4168)
भर्तॄणां च विशेषेम हितं संगमनं भवेत्।
तस्मात्पुत्रि कुमारेण गन्तव्यं मत्प्रियेप्सया॥ 1-96-8(4169)
प्रतिवाक्यं न दद्यास्त्वं शपिता मम पादयोः॥ 1-96-9(4170)
वैशम्पायन उवाच। 1-96-10x(605)
एवमुक्त्वा सुतां तत्र पौत्रं कण्वोऽभ्यभाषत।
परिष्वज्य च बाहुभ्यां मूर्ध्न्युपाघ्राय पौरवम्॥ 1-96-10(4171)
सोमवंशोद्भवो राजा दुष्यन्त इति विश्रुतः।
तस्याग्रमहिषी चैषा तव माता शुचिव्रता॥ 1-96-11(4172)
गन्तुकामा भर्तृपार्श्वं त्वया सह सुमध्यमा।
गत्वाऽभिवाद्य राजनं यौवराज्यमवाप्स्यसि॥ 1-96-12(4173)
स पिता तव राजेन्द्रस्तस्य त्वं वशगो भव।
पितृपैतामहं राज्यमातिष्ठस्व स्वभावतः॥ 1-96-13(4174)
तस्मिन्काले स्वराज्यस्थो मामनुस्मर पौरव॥ 1-96-14(4175)
वैशम्पायन उवाच। 1-96-15x(606)
अभिवाद्य मुनेः पादौ पौरवो वाक्यमब्रवीत्।
त्वं पिता मम विप्रर्षे त्वं माता त्वं गतिश्च मे॥ 1-96-15(4176)
न चान्यं पितरं मन्ये त्वामृते तु महातपः।
तव शुश्रूषणं पुण्यमिह लोके परत्र च॥ 1-96-16(4177)
शकुन्तला भर्तृकामा स्वयं यातु यथेष्टतः।
अहं सुश्रूषणपरः पादमूले वसामि वः॥ 1-96-17(4178)
क्रीडां व्यालमृगैः सार्धं करिष्ये न पुरा यथा।
त्वच्छासनपरो नित्यं स्वाध्यायं च करोम्यहम्॥ 1-96-18(4179)
एवमुक्त्वा तु संश्लिष्य पादौ कण्वस्य तिष्ठतः।
तस्य तद्वचनं श्रुत्वा प्ररुरोद शकुन्तला॥ 1-96-19(4180)
स्नेहात्पितुश्च पुत्रस्य हर्षशोकसमन्विता।
निशाम्य रुदतीमार्तां दौष्यन्तिर्वाक्यमब्रवीत्॥ 1-96-20(4181)
श्रुत्वा भगवतो वाक्यं किं रोदिषि शकुन्तले।
गन्तव्यं काल्य उत्थाय भर्तृप्रीतिस्ववास्ति चेत्॥ 1-96-21(4182)
शकुन्तलोवाच। 1-96-22x(607)
एकस्तु कुरुते पापं फलं भुङ्क्ते महाजनः।
मया निवारितो नित्यं न करोषि वचो मम॥ 1-96-22(4183)
निःसृतान्कुञ्जरान्नित्यं बाहुभ्यां संप्रमथ्य वै।
वनं च लोडयन्नित्यं सिंहव्याघ्रगणैर्वृतम्॥ 1-96-23(4184)
एवंविधानि चान्यानि कृत्वा वै पुरुनन्दन।
रुषितो भगवांस्तात तस्मादावां विवासितौ॥ 1-96-24(4185)
नाहं गच्छामि दुष्यन्तं नास्मि पुत्र हितैषिणी।
पादमूले वसिष्यामि महर्षेर्भावितात्मनः॥ 1-96-25(4186)
वैशम्पायन उवाच। 1-96-26x(608)
एवमुक्त्वा तु रुदती पपात मुनिपादयोः।
एवं विलपतीं कण्वश्चानुनीय च हेतुभिः।
पुनः प्रोवाच भगवानानृशंस्याद्धितं वचः॥ 1-96-26(4187)
कण्व उवाच। 1-96-27x(609)
शकुन्तले शृणुष्वेदं हितं पथ्यं च भामिनि।
पतिव्रताभावगुणान्हित्वा साध्यं न किंचन॥ 1-96-27(4188)
प्रतिव्रतानां देवा वै तुष्टाः सर्वरप्रदाः।
प्रसादं च करिष्यन्ति आपदो मोक्षयन्ति च॥ 1-96-28(4189)
पतिप्रसादात्पुण्यं च प्राप्नुवन्ति न चाशुभम्।
तस्माद्गत्वा तु राजानमाराधय शुचिस्मिते॥ 1-96-29(4190)
वैशम्पायन उवाच। 1-96-30x(610)
शकुन्तलां तथोक्त्वा वै शाकुन्तलमथाब्रवीत्।
दौहित्रो मम पौत्रस्त्वमिलिलस्य महात्मनः॥ 1-96-30(4191)
शृणुष्व वचनं सत्यं प्रब्रवीमि तवानघ।
मनसा भर्तृकामा वै वाग्भिरुक्त्वा पृथग्विधम्॥ 1-96-31(4192)
गन्तुं नेच्छति कल्याणी तस्मात्तात वहस्व वै।
शक्तस्त्वं प्रतिगन्तुं च मुनिभिः सह पौरव॥' 1-96-32(4193)
इत्युक्त्वा सर्वदमनं कण्वः शिष्यानथाब्रवीत्।
शकुन्तलामिमां शीग्रं सपुत्रामाश्रमादितः॥ 1-96-33(4194)
भर्तुः प्रापयताभ्याशं सर्वलक्षणपूजिताम्।
नारीणां चिरवासो हि बान्धवेषु न रोचते॥ 1-96-34(4195)
कीर्तिचारित्रधर्म्नस्तस्मान्नयत मा चिरम्॥ 1-96-35(4196)
`वैशम्पायन उवाच। 1-96-36x(611)
धर्माभिपूजितं पुत्रं काश्यपेन निशाम्य तु।
काश्यपात्प्राप्य चानुज्ञां मुमुदे च शकुन्तला॥ 1-96-36(4197)
कण्वस्य वचनं श्रुत्वा प्रतिगच्छेति चासकृत्।
तथेत्युक्त्वा तु कण्वं च मातरं पौरवोऽब्रवीत्।
किं चिरायसि मातस्त्वं गमिष्यामो नृपालयम्॥ 1-96-37(4198)
एवमुक्त्वा तु तां देवीं दुष्यन्तस्य महात्मनः।
अभिवाद्य मुनेः पादौ गन्तुमैच्छत्स पौरवः॥ 1-96-38(4199)
शकुन्तला च पितरमभिवाद्य कृताञ्जलिः।
प्रदक्षिणीकृत्य तदा पितरं वाक्यमब्रवीत्॥ 1-96-39(4200)
अज्ञानान्मे पिता चेति दुरुक्तं वापि चानृतम्।
अकार्यं वाप्यनिष्टं वा क्षन्तुमर्हति तद्भवान्॥ 1-96-40(4201)
एवमुक्तो नतशिरा मुनिर्नोवाच किंचन।
मनुष्यभावात्कण्वोऽपि मुनिरश्रूण्यवर्तयत्॥ 1-96-41(4202)
अब्भक्षान्वायुभक्षांश्च शीर्णपर्णाशनान्मुनीन्।
फलमूलाशिनो दान्तान्कृशान्धमनिसंततान्॥ 1-96-42(4203)
व्रतिनो जटिलान्मुण्डान्वल्कलाजिनसंवृतान्।
समाहूय मुनिः कण्वः कारुण्यादिदमब्रवीत्॥ 1-96-43(4204)
मया तु लालिता नित्यं मम पुत्री यशस्विनी।
वने जाता विवृद्धा च न च जानाति किंचन॥ 1-96-44(4205)
आश्रमात्तु पथा सर्वैर्नीयतां क्षत्रियालयम्।
द्वितीययोजने विप्राः प्रतिष्ठानं प्रतिष्ठितम्॥ 1-96-45(4206)
प्रतिष्ठाने पुरे राजा शाकुन्तलपितामहः।
अध्युवास चिरं कालमुर्वश्या सहितः पुरा॥ 1-96-46(4207)
अनूपजाङ्गलयुतं धनधान्यसमाकुलम्।
प्रतिष्ठितं पुरवरं गङ्गायामुनसङ्गमे॥ 1-96-47(4208)
तत्र सङ्गममासाद्य स्नात्वा हुतहुताशनाः।
शाकमूलफलाहारा निवर्तध्वं तपोधनाः।
अन्यथा तु भवेद्विप्रा अध्वनो गमने श्रमः॥' 1-96-48(4209)
तथेत्युक्त्वा च ते सर्वे प्रातिष्ठन्त महौजसः।
`शकुन्तलां पुरस्कृत्य दुष्यन्तस्य पुरं प्रति॥ 1-96-49(4210)
गृहीत्वा चामरप्रख्यं पुत्रं कमललोचनम्।
आजग्मुश्च पुरं रम्यं दुष्यन्ताध्युषितं वनात्॥ 1-96-50(4211)
शकुन्तलां समादाय मुनयो धर्मवत्सलाः।
ते वनानि नदीः शैलान्गिरिप्रस्रवणानि च॥ 1-96-51(4212)
कन्दराणि नितम्बांश्च राष्ट्राणि नगराणि च।
आश्रमाणि च पुण्यानि गत्वा चैव गतश्रमाः॥ 1-96-52(4213)
शनैर्मध्याह्नवेलायां प्रतिष्ठानं समाययुः।
तां पुरीं पुरुहूतेन ऐलस्यार्थे विनिर्मिताम्॥ 1-96-53(4214)
परिघाट्टालकैर्मुख्यैरुपकल्पशतैरपि।
शतघ्नीचक्रयन्त्रैश्च गुप्तामन्यैर्दुरासदाम्॥ 1-96-54(4215)
हर्म्यप्रसादसंबाधां नानापण्यविभूषिताम्।
मण्टपैः ससभै रम्यैः प्रपाभिश्च समावृताम्॥ 1-96-55(4216)
राजमार्गेण महता सुविभक्तेन शोभिताम्।
कैलासशिखराकारैर्गोपुरैः समलङ्कृताम्॥ 1-96-56(4217)
द्वारतोरणनिर्यूहैर्मङ्गलैरुपशोभिताम्।
उद्यानाम्रवणोपेतां महतीं सालमेखलाम्॥ 1-96-57(4218)
सर्वपुष्करिणीभिश्च उद्यानैश्च समावृताम्।
वर्णाश्रमैः स्वधर्मस्थैर्नित्योत्सवसमाहितैः॥ 1-96-58(4219)
धनधान्यसमृद्धैश्च संतुष्टै रत्नपूजितैः।
कृतयज्ञैश्च विद्वद्भिरग्निहोत्रपरैः सदा॥ 1-96-59(4220)
वर्जिता कार्यकरणैर्दानशीलैर्दयापरैः।
अधर्मभीरुभिः सर्वैः स्वर्गलोकजिगीषुभिः॥ 1-96-60(4221)
एवंविधजनोपेतमिन्द्रलोकमिवापरम्।
तस्मिन्नगरमध्ये तु राजवेश्म प्रतिष्ठितम्॥ 1-96-61(4222)
इन्द्रसद्मप्रतीकाशं संपूर्णं वित्तसंचयैः।
तस्य मध्ये सभा दिव्या नानारत्नविभूषिता॥ 1-96-62(4223)
तस्यां सभायां राजर्षिः सर्वालङ्कारभूषितः।
ब्राह्मणैः क्षत्रियैश्चापि मन्त्रिभिश्चापि संवृतः॥ 1-96-63(4224)
संस्तूयमानो राजेन्द्रः सूतमागधबन्दिभिः।
कार्यार्थिषु तदाऽभ्येत्य कृत्वा कार्यं गतेषु सः॥ 1-96-64(4225)
सुखासीनोऽभवद्राजा तस्मिन्काले महर्षयः।
शकुन्तानां स्वनं श्रुत्वा निमित्तज्ञास्त्वलक्षयन्॥ 1-96-65(4226)
शकुन्तले निमित्तानि शोभनानि भवन्ति नः।
कार्यसिद्धिं वदन्त्येते ध्रुवं राज्ञी भविष्यसि।
अस्मिंस्तु दिवसे पुत्रो युवराजो भविष्यति॥ 1-96-66(4227)
वैशम्पायन उवाच। 1-96-67x(612)
वर्धमानपुरद्वारं तूर्यघोषनिनादितम्।
शकुन्तलां पुरस्कृत्य विविशुस्ते महर्षयः॥ 1-96-67(4228)
प्रविशन्तं नृपसुतं प्रशशंसुश्च वीक्षकाः।
वर्धमानपुरद्वारं प्रविशन्नेव पौरवः॥ 1-96-68(4229)
इन्द्रलोकस्थमात्मानं मेने हर्षसमन्वितः॥ 1-96-69(4230)
ततो वै नागराः सर्वे समाहूय परस्परम्।
द्रष्टुकामा नृपसुतं समपद्यन्त भारत॥ 1-96-70(4231)
नागरा ऊचुः। 1-96-71x(613)
देवतेव जनस्याग्रे भ्राजते श्रीरिवागता।
जयन्तेनेव पौलोमी इन्द्रलोकादिहागता॥ 1-96-71(4232)
इति ब्रुवन्तस्ते सर्वे महर्षीनिदमब्रुवन्।
अभिवादयन्तः सहिता महर्षीन्देववर्चसः॥ 1-96-72(4233)
अद्य नः सफलं जन्म कृतार्थाश्च ततो वयम्।
एवं ये स्म प्रपश्यामो महर्षीन्सूर्यवर्चसः॥ 1-96-73(4234)
वैशम्पायन उवाच। 1-96-74x(614)
इत्युक्त्वा सहिताः केचिदन्वगच्छन्त पौरवम्।
हैमवत्याः सुतमिव कुमारं पुष्करेक्षणम्॥ 1-96-74(4235)
ये केचिदब्रुवन्मूढाः शाकुन्तलदिदृक्षवः।
कृष्णाजिनेन संछन्नाननिच्छन्तो ह्यवेक्षितुम्॥ 1-96-75(4236)
पिशाचा इव दृश्यन्ते नागराणां विरूपिणः।
विना सन्ध्यां पिशाचास्ते प्रविशन्ति पुरोत्तमम्॥ 1-96-76(4237)
क्षुत्पिपासार्दितान्दीनान्वल्कलाजिनवाससः।
त्वगस्थिभूतान्निर्मांसान्धमनीसन्ततानपि॥ 1-96-77(4238)
पिङ्गलाक्षान्पिङ्गजटान्दीर्घदन्तान्निरूदरान्।
विशीर्षकानूर्ध्वहस्तान्दृष्ट्वा हास्यन्ति नागराः॥ 1-96-78(4239)
एवमुक्तवतां तेषां गिरं श्रुत्वा महर्षयः।
अन्योन्यं ते समाहूय इदं वचनमब्रुवन्॥ 1-96-79(4240)
उक्तं भगवता वाक्यं न कृतं सत्यवादिना।
पुरप्रवेशनं नात्र कर्तव्यमिति शासनम्॥ 1-96-80(4241)
किं कारणं प्रवेक्ष्यामो नगरं दुर्जनैर्वृतम्।
त्यक्तसङ्गस्य च मुनेर्नगरे किं प्रयोजनम्॥ 1-96-81(4242)
गमिष्यामो वनं तस्माद्गङ्गायामुनसङ्गमम्।
एवमुक्त्वा मुनिगणाः प्रतिजग्मुर्यथागतम्॥ ॥ 1-96-82(4243)
इति श्रीमन्महाभारते आदिपर्वणि संभवपर्वणि षण्णवतितमोऽध्यायः॥ 96 ॥
Mahabharata - Adi Parva - Chapter Footnotes
1-96-10 पुत्र्याः पुत्रः पौत्रः दौहित्र इत्यर्थः॥

|
 100000 shlokas.jpg)
|
|
"Bharathiya Sanatana Dharm" and Sanatana Dharmam & Dharmo rakshati Rakshitha logo are our trademarks. Unauthorised use of "Sanatana Dharmam & Dharmo rakshoati Rakshitha" and the logo is not allowed. Copyright © sanatanadharm.com All Rights Reserved . Made in India. |
| |
| |
|
|
| |
|
|
| |
|
|